نقش حیاط در خانه های ایرانی

نقش حیاط در خانه های ایرانی

حیاط و سبزی موجود در آن، نشانه وجود حیات و زندگی و آبادانی و رویش است. درخت همواره پناه‌دهنده انسان و پذیرای اوست و بی‌هیچ توقعی هرآنچه در خود دارد به انسان ارزانی می‌دارد، از این روست که انسان همواره درخت و سایه آن را مأمنی برای خود می‌داند. در قرآن نیز بهترین مأواها در زیر سایه درخت سدر توصیف شده است که همانا بهشت نزد آن قرار دارد. علاوه بر سایه درخت که موجب راحتی انسان بود، چتر نعمتی که بر سرمان می‌گشود فضایی را ایجاد می‌کرد که نمی‌توان آن را در حیطه فضاهای عملکردی آورد بلکه نوعی فضای ادراکی است که با بینش مذهبی ما هم که رسیدن رزق‌وروزی را از آسمان می‌دانیم هم‌خوانی دارد.
پرهام مشایی‌شکوهی و مائده ضیاپور در مقاله‌ای با عنوان «نقش حیاط در معماری پایدار دیروز» که در نخستین همایش ملی معماری پایدار ارائه شده، اشاره کرده‌اند که به دلیل لزوم وجود عناصر طبیعت در خانه ایرانی است که حیاط به‌عنوان عنصر اصلی معماری ایران شکل می‌گیرد و سازماندهی باقی فضاها بر اساس این عنصر حیات‌بخش است. سازماندهی فضاها نسبت به حیاط و تأثیر اقلیم منطقه بر معماری موجب شکل‌گیری دو نوع معماری در ایران شد: گونه برون‌گرا و درون‌گرا. حیاط در معماری درون‌گرا علاوه بر عملکردهای ارتباطی و انسجام‌دادن به فضاهای مختلف، فضای باز بیرون را به داخل آورده و اغلب فضاهای داخلی به آن باز می‌شوند و به‌این‌ترتیب خانه ارتباط بسیار کمی با بیرون خود دارد. این امور عملکردی و ارتباطی در خانه‌های برون‌گرا به عناصر مختلف دیگری واگذار می‌شود.
نقش‌هایی که حیاط در معماری درون‌گرا ایفا می‌کند به‌ترتیب برعهده فضای بیرون و راه‌پله است. به‌عبارتی فضای سبز و خرم و زیبایی در بیرون خانه وجود دارد به همین دلیل اغلب خانه‌ها با ایجاد فضای تابستان‌نشین امکان ارتباط درون و بیرون را میسر می‌کنند. به‌لحاظ تاریخی گونه‌های برون‌گرا مقدم بر نوع درون‌گرا هستند و این به‌دلیل انتخاب کوهستان به‌عنوان نقطه امن برای زندگی بوده است. حضور قدرتمند خورشید و تابش آن بر فراز فلات ایران فراوان‌ترین عنصر طبیعی است که در دسترس بوده، درحالی‌که آب مهم‌ترین عامل حیات در دره‌ها و کوهپایه‌های احاطه‌کننده فلات ایران به‌ندرت جاری بوده است. حیاط مرکزی به آسمان ختم می‌شود و در مرکز آن آب نشسته است.
تمامی حیاط‌های ایرانی شکل کامل مربع- مستطیل دارند. حیاط مرکزی در شرایط دشوار محیطی قلمرو امنی پدید آورده که متضمن بقا و آسایش کاربران آن است و در میانش طبیعت محدود اما شادابی پدید آمده که آب‌نما، باغچه و درختان اجزای آن هستند. شاید بتوان شرایط محیطی را یکی از مؤلفه‌های تعیین‌کننده‌ای دانست که به‌مرور و بر اساس تجربه به اشکال پایدار ساختارهای فضامحور منجر شده است. در مجموعه‌های سنتی کاربرد و استفاده از منابع و انرژی‌های طبیعی یکی از اصول ساخت و سازمان فضایی آنهاست. خانه‌های قدیمی در بافت‌های کویری از نظر وضعیت استقرار نوعا در جهت قبله قرار دارند. این جهت‌گیری از لحاظ اقلیمی شرایطی را به‌وجود آورده است تا فضاهای تابستانی و اتاق‌های زمستانی به طور منطقی پیرامون حیاط مرکزی قرار گیرند.
حیاط مرکزی اصلی‌ترین فضای خانه‌های کویری است. حوض آب در وسط حیاط، که ابعاد آن به حداکثر می‌رسد، انرژی خورشید را در خود جای می‌دهد. به‌این‌ترتیب تأمین هوای خنک و مطبوع برای هر واحد مسکونی با محفوظ‌کردن حیاط‌های عمیق و تنفس‌خانه‌های به‌هم‌فشرده از داخل این حیاط‌ها امکان‌پذیر شده است. حیاط‌ها که از همه طرف با فضاهای سرپوشیده محصور شده‌‌اند، همچون گودالی هوای خنک شب را در خود ته‌نشین کرده و در روز گرم مورد استفاده قرار می‌دهند. باغچه‌ها با درختان کم‌آب‌خواه، ضمن تأمین سایه و ایفای نقش در تولید و زیبایی، فقر رطوبت محیط را جبران می‌کنند. به‌عبارتی همه عناصر متشکله خانه دست به دست هم می‌دهند تا اقلیمی کوچک و قابل‌زیست برای انسان فراهم ‌کنند. با وجود حیاط و تفاوت تابش در دو جبهه آن دمای بیشتر در جبهه شمالی و سایه در بخش جنوبی، اختلاف فشاری ایجاد می‌شود که گردش هوا را در طول حیاط ممکن می‌کند. جریان هوا با عبور از روی آب و برخورد با گیاهان مرطوب‌شده و گردوغبار موجود در آن فروکش می‌کند و هوایی لطیف با رطوبت کافی و دمای کاهش‌یافته را حاصل می‌کند. همه اینها که حاصل حضور آب، آفتاب و باد در کنار هم است، اقلیمی کوچک در حیاط ایجاد و آن را به وضعیتی پایدار نزدیک می‌کند.



کد : 3200
تاریخ انتشار : چهارشنبه 12 مهر 1396
print
نظرات : 0
برجسب ها :

 ارسال نظرات

مخاطبان گرامی، برای انتشار نظرات لطفا نکات زیر را رعایت فرمایید:

  1. نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
  2. نظرات حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور و آموزه‌های اسلامی منتشر نمی‌شود.
  3. نظرات بعد از ویرایش ارسال می‌شود.
مسابقه طراحی معماری 2018

مسابقه طراحی معماری 2018

دوشنبه 04 تير 1397 0 نظر

برندگان طراحی آسمانخراش مسابقه ایولو 2018

برندگان طراحی آسمانخراش مسابقه ایولو 2018

چهارشنبه 05 ارديبهشت 1397 0 نظر

مجله معماری ایولو (eVolo) طبق برنامه مسابقات هر ساله خود لیستی از برندگان طراحی آسمان خراش را معرفی نموده است. در حالی که این رقابت سیزدهمین سال برگزاری خود را سپری می کند چشم انداز بی نظیری از طراحی ...

تهران؛ مهمان ویژه‌ نمایشگاه جهانی دانشکده‌ معماری ملبورن

تهران؛ مهمان ویژه‌ نمایشگاه جهانی دانشکده‌ معماری ملبورن

سه شنبه 21 فروردين 1397 0 نظر

تهران؛ مهمان ویژه‌ نمایشگاه جهانی دانشکده‌ معماری ملبورن: نمایشگاه جهانی پروژه‌های معماری و شهرسازی دانشکده‌ی معماری و شهرسازی دانشگاه ملبورن استرالیا (GAP) Global Architecture Profiling در تاریخ ۲۸...

رتبه 54 ایران در بین 97 کشور برتر جایزه A Design

رتبه 54 ایران در بین 97 کشور برتر جایزه A Design

يکشنبه 27 اسفند 1396 0 نظر

مسابقات معماری A Design Award پایان هر سال 97 کشور را که بهترین فعالیت را در حوزه طراحی، هنر و معماری داشته اند را معرفی می کند. در این رتبه بندی ایالات متحده بار دیگر رتبه اول را در زمینه طراحی بین 9...

فراخوان مسابقه 24H، مسابقه ای فراتر از خلاقیت

فراخوان مسابقه 24H، مسابقه ای فراتر از خلاقیت

دوشنبه 14 اسفند 1396 0 نظر

موضوع: مسابقه 24 ساعته - دوره ی 23- bigData نوع مطلب: اعلامیه مسابقه (ایده ها) برگزارکننده: Ideasforward آخرین مهلت ثبت نام: 18 فروردین (7 آوریل) 11:49 قبل از ظهر (London GMT + 0:00) آخرین مهلت ارسال...

پروژه های خود را در جایزه فستیوال معماری 2018 ثبت کنید

پروژه های خود را در جایزه فستیوال معماری 2018 ثبت کنید

سه شنبه 08 اسفند 1396 0 نظر

وقت آن است که زمان بندی طراحی و اجرای پروژه های خود را آغاز کنید. جشنواره بین المللی معماری (World Architecture Festival Awards) در 11 سالگی خود به سر می برد و این بار توسط مسئولین آمستردام را به عنوا...

ساختمان «اُرسی‌خانه»، فینالیست و نامزد دریافت جایزه‌ معمار خاورمیانه در سال ٢٠١٧

ساختمان «اُرسی‌خانه»، فینالیست و نامزد دریافت جایزه‌ معمار خاورمیانه در سال ٢٠١٧

شنبه 07 بهمن 1396 0 نظر

ساختمان «اُرسی‌خانه»، فینالیست و نامزد دریافت جایزه‌ معمار خاورمیانه در سال ٢٠١٧ در کشور امارات متحده عربی شد. این ساختمان؛  اثر استودیوی معماری کیوانی و همکاران است و معماران این پروژه نیما کیوانی و ...

مسابقه طراحی نمای ادراری

مسابقه طراحی نمای ادراری

شنبه 07 بهمن 1396 0 نظر

متریال پنل نورانی CELESTE

متریال پنل نورانی CELESTE

دوشنبه 11 دي 1396 0 نظر

متریال پنل نورانی CELESTE یک بوم شیشه ای یا رزین بوده که می توان نور را به صورت یک خاصیت رسانه ای در آن به کار برد. این محصول به یک نور پس زمینه فعال شده و عمق و کیفیت بی نظیری را ارائه می دهد و در بس...

نمایش انرژی های نو و تکنولوژی های نوین ساختمان در نمایشگاه محیط زیست تهران

نمایش انرژی های نو و تکنولوژی های نوین ساختمان در نمایشگاه محیط زیست تهران

پنجشنبه 05 اسفند 1395 0 نظر

شرکت راهکار تجارت مدیریت کوشا از روز جمعه ۶ اسفند ماه به صورت همزمان مجری دو نمایشگاه بین المللی محیط زیست و انرژی های نو، تجدید پذیر، بهره وری و صرفه جویی و نمایشگاه نما، سازه و تکنولوژی های نوین ص...

24/7 Help center

روش‌های مختلف پرداخت

برای راحتی و اطمینان شما پردخت مطمئن و امن با استفاده از همه کارت‌های بانکی عضو شبکه شتاب و یا پرداخت در محل را فراهم آورده ایم.

24/7 Help center

تحویل سریع

بلوط با ارسال سریع‌ و پرداخت در محل، لذت خریدی متفاوت را برای شما فراهم کرده است تا اسوده و راحت خرید نمایید

24/7 Help center

24/7 خدمات پس از فروش

جهت راحتی شما کارفرمایان و خریدارن در هفت روز هفته به صورت 24 ساعت پاسخگوی شما عزیزان هستیم

تمامی حقوق این وب سایت متعلق به شرکت بلوط می باشد.